Seyit
Arethusana arethusa / False Grayling
Türkiye Dinamik İl Dağılım Haritası
Saha Çekim Tarihlerine Göre Uçuş Zamanı Grafiği
Sistematik
Kırmızı El Kitabı Koruma Statüsü
Asgari Endişe (Least Concern)
Bu türün küresel popülasyonu ve habitat dengesi şu an için tehlike altında değildir.
Editör
İrfan Demirel / Uşak
Genel Tanım
Taksonomi ve Tanım
- Bilimsel Adı: Arethusana arethusa ([Denis & Schiffermüller], 1775)
- Kanat Açıklığı: Erkeklerde ortalama 42–48 mm, dişilerde ise 50–54 mm civarındadır.
- Kanat Üstü Görünümü: Koyu kahverengi zemin rengi hakimdir. Ön kanatların dış kenarına doğru, ters V şeklinde dizilmiş, ohrimsi turuncu-sarı oval lekelerden oluşan karakteristik bir bant uzanır. Ön kanat ucuna yakın (apikal bölgede) içi beyaz pupilsiz (gözbebeksiz) siyah bir göz lekesi bulunur. Arka kanatlarda da bu turuncu bandın kenarında küçük bir siyah benek göze çarpar. Kanat kenarları hafif dişli (testere desenli) bir yapıya sahiptir.
- Kanat Altı Görünümü: Arka kanat altı oldukça iyi bir kamuflaj sağlayan kırçıllı gri-kahverengi tonlardadır. Kanadı enlemesine bölen açık renkli/beyazımsı bir bant ve belirgin beyaz damarlar (venler) bu türün en tipik ayırıcı alanlarındandır.
Habitat ve Davranış
Yaşam Alanı Tercihi
Deniz seviyesinden 2500 metre yüksekliğe kadar olan geniş bir dikey dağılım skalasına sahiptir. Genel olarak:
- Step (bozkır) ve yarı çöl karakterli dağ ve tepe yamaçlarındaki otlakları,
- Açık, taşlık ve kayalık alanları,
- Seyrek orman açıklıklarını ve çalılıkları mesken tutar.
Davranış ve Biyoloji
- Uçuş Dönemi: Yılda tek bir kuşak (univoltin) verirler. Ergin bireyler genellikle Temmuz, Ağustos ve Eylül aylarında uçuşta görülür.
- Kamuflaj Yeteneği: Dinlenirken kanatlarını tamamen kapatarak taşların, kayaların veya toprak zeminin üzerinde neredeyse tamamen görünmez hale gelirler.
Beslenme ve Yaşam Döngüsü
- Larval Konukçu Bitkileri: Tırtılları (larvaları) temel olarak Buğdaygiller (Poaceae) familyasına ait bitkilerle beslenir. Tercih ettiği başlıca cinsler:
- Festuca (Yumak otu)
- Bromus (Kılçık otu)
- Dactylis (Domuz ayrığı)
- Poa (Salkım otu)
- Brachypodium ve Cynosurus türleri.
- Kışlama: Yumurtadan çıkan tırtıllar, ilk larva evresinde (instar) kışı geçirirler (hibernasyon) ve ertesi baharda büyümeye devam ederek Haziran ayı gibi pupa olurlar.
Küresel ve Yerel Dağılımı
- Küresel Yayılış: Fas (Kuzey Afrika) ve Güney-Orta Avrupa'dan (Portekiz, İspanya, Fransa, İtalya, Balkanlar, Romanya, Ukrayna) başlayarak Türkiye, Kafkaslar, Güney Rusya, Batı Sibirya ve Orta Asya'ya (Kuzey Tian-Shan ve Altaylar'a) kadar uzanan çok geniş bir palearktik dağılıma sahiptir.
- Türkiye Dağılışı: Ülkemizde özellikle İç Anadolu, Doğu Anadolu, Akdeniz havzasının yüksek kesimleri (örneğin Niğde Aladağlar, Antalya, Korkuteli, Konya vb.) ile Ege, Marmara (Trakya) ve Karadeniz'in iç kesimleri dahil olmak üzere pek çok bölgeden lokal kayıtları mevcuttur. Coğrafyamızda genellikle Arethusana arethusa arethusa nominal alt türüyle temsil edilir.
Yaşam Alanı
Sıcak, kurak ve taşlık yamaçlar, kalkerli çayırlar, seyrek meşelikler, bozkırlar ve orman sınırındaki kuru otlaklar türün birincil yaşam alanlarıdır. Genellikle Akdeniz iklim etkisi altındaki yarı kurak ekosistemleri ve karasal bozkır geçiş bölgelerini tercih eder. Türkiye'de genellikle 500 metreden başlayarak 2000 metre rakımlara kadar olan bölgelerde lokal koloniler halinde gözlenir.
Konukçu Bitkiler
Tırtıllar Poaceae (Buğdaygiller) familyasına ait çeşitli otsu bitkilerle beslenirler. Başlıca konukçu bitkileri şunlardır: Festuca ovina (Koyun Yumağı), Bromus erectus (Dik Kılçık Otu), Dactylis glomerata (Domuz Ayrığı), Lolium perenne (İngiliz Çimi) ve Poa pratensis (Çayır Salkım Otu). Larvalar genellikle gece beslenir ve gündüzleri tabandaki ot kümelerinin arasında gizlenir. Tür, tırtıl evresinde (genellikle L3 veya L4 aşamasında) kış uykusuna yatar.
Türkiye Dağılımı
Türkiye genelinde oldukça geniş ancak lokalize bir yayılıma sahiptir. Marmara'nın güneyi (Bursa, Bilecik), Ege'nin iç kısımları (Kütahya, Uşak, Afyonkarahisar), tüm İç Anadolu Bölgesi (Ankara, Konya, Sivas, Eskişehir, Karaman, Kayseri), Akdeniz'in yüksek kesimleri (Toros Dağları, Isparta, Burdur) ve Doğu Anadolu Bölgesi'nin batı/kuzey kesimlerinde (Erzurum, Erzincan, Gümüşhane, Bayburt) yayılış gösterir. Karadeniz'in bol yağışlı kıyı şeridi hariç, iç kesimlerdeki vadi sistemlerinde ve geçiş zonlarında popülasyonları mevcuttur.
Bilimsel Kaynakça
Tehlike Kategorileri & Kırmızı Kitap
Türün küresel nesli tehlike statüsü ve koruma kararları IUCN Red List verileriyle senkronize edilmiştir.
Taksonomik İsimlendirme
Bilimsel Latince isimlendirmeler, sinonimler ve kabile hiyerarşisi The Global Lepidoptera Names Index esas alınarak tescillenmiştir.
Coğrafi Dağılım Matrisi
Türlerin Palearktik bölge ve dünya üzerindeki koordinatlı haritalama alt yapısı GBIF açık bilim ağından beslenmektedir.
Avrupa Fauna Standartları
Bölgesel popülasyon kayıtları ve göç rotası modellemelerinde Fauna Europaea referans alınmıştır.
Saha Gözlemleri
Tümünü Gör →Henüz saha gözlemi eklenmemiş.