Ağaç Karameleği

Görünüm Özellikleri

• Kanat Üstü: Koyu kahverengi bir zemin rengine sahiptir. Ön kanatların dış kenarına yakın bölgede iki adet içi beyaz pupilli (gözbebekli) siyah göz lekesi bulunur. Bu iki büyük göz lekesinin arasında genellikle iki küçük beyaz nokta yer alır. Dişilerde bu desenler ve göz lekelerinin etrafındaki açık renkli alanlar erkeklere kıyasla daha belirgindir.
• Kanat Altı: Görselde de fark edebileceğin gibi, arka kanat altı ağaç kabuklarını ve likenleri taklit eden mükemmel bir kırçıllı boz-kahverengi, gri tondadır. Ön kanat altında ise sarımsı-turuncu bir halkayla çevrelenmiş göz lekeleri net bir şekilde seçilir. Kanat kenarları saçaklı ve dalgalıdır.

Habitat ve Davranış

Yaşam Alanı Tercihi

Deniz seviyesinden yaklaşık 1400-1500 metrelere kadar olan kuru ve sıcak alanları seçerler.

• Çam ormanı açıklıkları, seyrek çamlıklar ve çalılıklar,
• Kumlu bozkırlar, taşlık ve otlu kayalık yamaçlar,
• Terkedilmiş kum ocakları ve yangın emniyet şeritleri temel yaşam alanlarıdır.

Davranış ve Biyoloji

• Mükemmel Kamuflaj: Dinlenirken kanatlarını kapatıp ağaç gövdelerine, çalı dallarına veya gri taşların üzerine konarlar. Kanat altı desenleri sayesinde zeminle tamamen bütünleşirler. Genellikle baş aşağı veya yatay pozisyonda güneşlenirler.
• Ürkek Karakter: Harekete karşı olağanüstü duyarlıdırlar. Yaklaşmaya çalıştığınızda çok hızlı ve ani bir şekilde havalanıp zikzaklar çizerek kaçarlar ve kısa süre sonra başka bir ağaç gövdesine konup gözden kaybolurlar.
• Fenoloji: Yılda tek bir kuşak (univoltin) üretirler. Ergin bireyler Temmuz ortasından Ekim başına kadar (özellikle Ağustos ve Eylül aylarında) uçuşta görülürler.

Beslenme ve Yaşam Döngüsü

• Larval Konukçu Bitkileri: Tırtılları geceleri beslenir ve temel olarak Buğdaygiller (Poaceae) familyasındaki sert yapraklı otları tercih eder. En bilinen konukçuları:
  • Festuca (Yumak otu)
  • Bromus (Kılçık otu)
  • Stipa (Sorguç otu)
  • Corynephorus canescens
  • Anisantha sterilis
• Kışlama: Tırtıl formunda (genellikle L1 veya L2 larva evresinde) kışlarlar. Ertesi yılın Haziran-Temmuz aylarında toprak yüzeyinde veya otların arasında pupa (koza) evresine geçerler.

Dağılım ve Korunma Statüsü

• Küresel Dağılış: Kuzey Afrika (Fas, Tunus), Güney ve Orta Avrupa (Portekiz, İspanya, Fransa, İtalya, Balkanlar, Romanya, Ukrayna) ve Batı Kazakistan'a kadar uzanan palearktik bir yayılıma sahiptir.
• Türkiye Dağılışı: Türkiye'de özellikle Trakya Bölgesi'nde (Kırklareli ve çevresi) kaydedilmiştir. Anadolu coğrafyasındaki diğer Hipparchia türleriyle (özellikle Hipparchia aristaeus - Güney Kızılmeleği) morfolojik benzerliği ve taksonomik karmaşası nedeniyle, kesin kayıtlar için genital inceleme (eksternal ID eksikliği) kritik önem taşır.
• IUCN Kırmızı Liste Statüsü: Küresel ölçekte LC (Least Concern - Asgari Endişe) kategorisindedir. Ancak Orta ve Kuzey Avrupa'daki popülasyonları, habitat kaybı (çam ormanlarının yapısının değişmesi, açık alanların kapanması) nedeniyle ciddi bir tehdit altındadır ve bazı ülkelerde bölgesel olarak nesli tehlikededir (EN/VU).