Benekli Bakır

Taksonomi ve Tanım

• Bilimsel Adı: Lycaena phlaeas (Linnaeus, 1761)
• Kanat Açıklığı: Genellikle 22–30 mm arasındadır. Oldukça küçük, tıknaz, kompakt ve son derece dinamik yapılı bir ateş kelebeğidir.

Görünüm Özellikleri ve Te Teşhis Kriterleri

• Ön Kanat Üstü: Canlı, parlak bir bakır-turuncu tondadır. Kanat üzerinde muntazam dizilmiş, köşeli iri siyah benekler yer alır. Kanadın dış kenarı ise kalın, koyu kahverengi-siyah bir marjinal şeritle kaplıdır.
• Arka Kanat Üstü: Ön kanadın aksine oldukça koyu, dumanlı isli kahverengi / siyah pullarla kaplıdır. Ancak kanadın dış kenarı boyunca uzanan, üzerinde minik siyah noktalar barındıran parlak turuncu bir submarjinal şerit (ay bandı) taşır. Bazı bireylerde bu turuncu bandın hemen iç kısmında parıldayan minik mavi noktalar (form caeruleopunctata) seçilebilir ki bu siten için harika bir varyasyon detayıdır.
• Kanat Altı: Ön kanat altı tıpkı üst yüzey gibi siyah benekli turuncudur. Arka kanat altı ise kuru toprağı ve taşları taklit eden homojen soluk gri-kahverengi / grimsi bej tondadır ve üzerinde minik, silik siyah noktalar ile dış kenarda belirsiz turuncu dalgalar taşır.

Habitat ve Davranış

Yaşam Alanı Tercihi

Ekolojik toleransı zirve yapmış bir türdür; otsu bitki örtüsünün ve konukçu bitkisinin olduğu neredeyse her mikroklimaya uyum sağlar. Deniz seviyesinden başlayıp 2500-2800 metre irtifaya kadar olan:

• Yol kenarları, tarla sınırları, nadasa bırakılmış araziler ve şehir parkları,
• Kurak bozkırlar, taşlık dağ yamaçları, meralar ve boş araziler,
• Orman içi açıklıklar, kıyı kumulları ve temiz çayırlar temel yaşam alanıdır.

Davranış ve Fenoloji

• Küçük Dev (Hırçın Bölge Savunması): Erkek bireyler boyutlarına bakılmaksızın kelebek dünyasının en agresif bölge koruyucularıdır. Genellikle çıplak bir toprak parçası, taş üzeri veya alçak bir yaprak ucunu kendilerine mülk edinirler. Bölgelerine giren diğer erkek kelebekleri, kendi boyutunun katbekat üzerinde olan iri fırça ayaklı kelebekleri (örneğin Atalar veya Nimfalisler), hatta yanlarından geçen arıları ve büyük böcekleri bile yıldırım hızıyla kovalarlar. Davetsiz misafiri bölgeden uzaklaştırana kadar hırçın zikzaklarla takip edip, ardından tam olarak kalktıkları noktaya geri dönerler.
• Fenoloji (Çok Kuşaklılık): İnanılmaz esnek yaşam döngüsü sayesinde yılda coğrafyaya bağlı olarak 2 ila 4 arasında değişen sayıda kuşak (multivoltin) verirler. Sıcak Akdeniz ve Ege kıyılarında Mart başından Kasım sonuna kadar (bazen Aralık ayına sarkar) kesintisiz olarak arazide görülebilirler.

Beslenme ve Yaşam Döngüsü

• Larval Konukçu Bitkileri: Tırtılları her türlü açık alanda kolayca yetişen Kuzukulağıgiller (Polygonaceae) familyası bitkilerine bağımlıdır. En yaygın konukçuları:
  • Rumex acetosella (Küçük kuzukulağı)
  • Rumex crispus (Kıvırcık labada)
  • Diğer yabani Rumex (Kuzukulağı ve Labada) türleri.
• Gelişim: Dişiler kubbe şeklindeki küçük beyaz yumurtalarını konukçu bitkilerin yaprak altlarına veya saplarına tek tek bırakırlar. Tırtılları Lycaenidae familyasının genel karakteristiği olarak tombul, sümüklüböcek formunda, parlak yeşil renktedir ve bazen gövde boyunca uzanan narin pembe-kırmızı çizgiler taşır. Son kuşaktan çıkan tırtıllar kışı larva evresinde geçirirler ve ertesi baharın ilk sıcaklarında pupa (koza) olurlar.

Dağılım ve Korunma Statüsü

• Küresel Dağılış: Tüm kelebek dünyasındaki en geniş yayılış alanlarından birine sahiptir. Tüm Avrupa, Kuzey Afrika, Türkiye, Ortadoğu, tüm Sibirya hattı boyunca Orta Asya, Çin, Japonya ve hatta Kuzey Amerika'nın (Holarktik bölge) genelinde popülasyonları mevcuttur.
• Türkiye Dağılışı: Türkiye coğrafyasının istisnasız 81 ilinde de son derece yaygın, kararlı ve yoğun popülasyonlara sahiptir. Trakya'nın en kuzeyinden Hakkari dağlarına, İzmir sahillerinden Kars yaylalarına kadar otsu olan her metrekarede bu türe rastlamak doğaldır.
• IUCN Kırmızı Liste Statüsü: Küresel ve ulusal ölçekte LC (Least Concern - Asgari Endişe) kategorisindedir. İnsan faaliyetlerinden, şehirleşmeden ve tarımdan en az olumsuz etkilenen, nesli tamamen güvende olan türlerin başında gelir.