Anadolu Melikesi

Taksonomi ve Tanım

• Bilimsel Adı: Melanargia larissa (Geyer, 1828)
• Kanat Açıklığı: 50–60 mm civarındadır.

Görünüm Özellikleri

• Kanat Üstü: Beyaz zemin üzerine yoğun ve karmaşık siyah/koyu kahverengi damarlı ve damalı desenler hakimdir. Kanatların gövdeye yakın olan bazal (kök) bölgeleri belirgin şekilde siyahımsı/füme pullarla kaplıdır (bu koyuluk onu bazı diğer Melike türlerinden ayırır).
• Kanat Altı: Arka kanat alt yüzü, krem-beyaz zemin rengine sahiptir ve üzerinde gri-kahverengi zikzaklı çizgiler bulunur. En karakteristik alanı ise arka kanat alt kenarı boyunca dizilen, içi mavimsi-beyaz pupilli, etrafı sarı ve siyah halkalarla çevrili 5-6 adet belirgin göz beneğidir.
• Eşeyler Arası Fark: Dişiler genellikle erkeklerden daha iridir ve kanat alt yüzlerindeki krem/sarımsı tonlar daha baskındır.

Habitat ve Davranış

Yaşam Alanı Tercihi

Deniz seviyesinden başlayarak 2200-2500 metre yüksekliğe kadar olan çok geniş bir dikey yükselti skalasında yaşayabilir. Temel yaşam alanları:

• Kurak ve taşlık çayırlıklar, bozkırlar (step alanları),
• Yol kenarları, tarla sınırları ve seyrek çalılık yamaçlar,
• Açık ormanlık alanların güneşli düzlükleridir.

Davranış ve Fenoloji

• Uçuş Dönemi: Yılda tek bir kuşak (univoltin) verirler. Ergin bireyler coğrafyaya ve yüksekliğe bağlı olarak Mayıs sonundan Ağustos başına kadar uçuşta görülebilirler. En yoğun görüldükleri dönem Haziran ve Temmuz aylarıdır.
• Beslenme ve Aktivite: Günün güneşli saatlerinde çok aktiftirler. Özellikle devedikeni (Carduus ve Cirsium türleri), scabiosa (uyuz otu) ve kekik gibi mor/pembe çiçekli bitkilerin nektarlarıyla beslenmeyi çok severler. Dinlenirken kanatlarını genellikle yarı açık veya tamamen açık tutarak güneşe doğru konumlanırlar. Erkekleri bölgecidir (territoryal) ve kendi alanlarına giren diğer erkekleri kovalar.

Beslenme ve Yaşam Döngüsü

• Larval Konukçu Bitkileri: Tırtılları, diğer Satyrinae üyelerinde olduğu gibi monokotiledon bitkileri tercih eder. Temel besin kaynakları Buğdaygiller (Poaceae / Gramineae) familyasına ait sert yapraklı otlardır. Anisantha sterilis (kısır bróm) gibi yaygın otlar üzerinde beslenirler.
• Gelişim: Dişiler yumurtalarını uçuş esnasında doğrudan otların üzerine veya yere rastgele bırakırlar (yumurtaları tek tek bitkiye yapıştırmazlar, bırakırlar). Tırtıllar her iki uca doğru incelen bir yapıya sahiptir. Kışı larva (tırtıl) formunda geçirirler. Baharda gelişimini tamamlayan tırtıllar, bitki saplarında veya taşların altında pupa (koza) evresine geçerler.

Dağılım ve Korunma Statüsü

• Küresel Dağılış: Güneydoğu Avrupa (Balkanlar; Hırvatistan, Sırbistan, Arnavutluk, Kuzey Makedonya, Bulgaristan, Yunanistan), Küçük Asya (Türkiye), Transkafkasya ve Kuzey-Batı İran'ı kapsayan bir yayılış alanına sahiptir.
• Türkiye Dağılışı: Adeta bir Türkiye kelebeğidir. Trakya, Ege, Akdeniz, İç Anadolu, Karadeniz, Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgeleri dahil olmak üzere ülkemizin hemen hemen her ilinde (Uşak, İzmir, Konya, Ankara, Erzurum vb.) yaygın olarak kaydedilmiştir. Ülkemizde coğrafi bariyerlere bağlı olarak evrimleşmiş, bazıları lokal ve endemik kabul edilen 5 farklı alt türü (subspecies) tanımlanmıştır.
• IUCN Kırmızı Liste Statüsü: Küresel ve ulusal ölçekte LC (Least Concern - Asgari Endişe) kategorisindedir. Geniş bir coğrafyada, adaptasyon yeteneği yüksek konukçu bitkilerle beslendiği için popülasyonları son derece sağlıklı ve stabildir.