Sesilya

Taksonomi ve Tanım

• Bilimsel Adı: Pyronia cecilia (Vallantin, 1894)
• Kanat Açıklığı: 32–38 mm arasındadır. Akrabası P. tithonus'tan biraz daha minyon bir yapıya sahiptir.

Görünüm Özellikleri ve Pironiya'dan (P. tithonus) Farkları

• Kanat Üstü: Tıpkı Pironiya gibi, kanat ortalarında canlı bir turuncu renk ve etrafında kalın kahverengi bir kenar bandı taşır. Ön kanat ucunda yine içi iki beyaz gözbebekli (pupilli) siyah bir göz lekesi bulunur.
• En Büyük Üst Yüz Farkı (Erkekler): P. cecilia erkeklerinin ön kanat üstündeki koku pulları bandı (androkonial bant), P. tithonus'taki gibi tek parça ve kalın değildir; damarlar tarafından belirgin şekilde kesintiye uğratılmış, parçalı ve daha koyu bir yapıdadır.
• Kanat Altı (Kesin Teşhis Alanı): Türü akrabasından ayıran en net imza arka kanat alt yüzüdür. P. tithonus'un arka kanat altında bulunan o küçük beyaz benekler P. cecilia'da tamamen eksiktir. Bunun yerine arka kanat altı, mermer dokusunu andıran, enlemesine uzanan kül grisi, boz-kahverengi ve beyazımsı kırçıllı çizgilerle kaplıdır.

Habitat ve Davranış

Yaşam Alanı Tercihi

Tam bir Akdeniz maki ve çalı ekosistemi kelebeğidir. Kuraklığa ve yüksek sıcaklıklara akrabasından çok daha dayanıklıdır. Nemli ormanlardan ziyade:

• Kuru, güneşli ve taşlık yamaçlar,
• Tipik Akdeniz makilikleri, seyrek çalılıklar ve friganalar (bodur çalılıklar),
• Güneş gören tarla sınırları, zeytinlik açıklıkları ve yol kenarları temel habitatıdır.

Davranış ve Fenoloji

• Uçuş ve Aktivite: Günün en sıcak saatlerinde bile çalıların üzerinde son derece hareketlidir. Çoğunlukla alçaktan, çalıların etrafında zikzaklar çizerek uçar. Erkekleri bölgeci karakterdedir ve maki çalılarının uç dallarına konarak devriye nöbeti tutarlar.
• Beslenme: Kurak yaz aylarında nektar kaynağı sağlayan Akdeniz bitkilerine düşkündür. Özellikle yabani kekik, devedikeni ve böğürtlen çiçeklerinin üzerinde beslenmeyi çok severler.
• Fenoloji: Yılda tek bir kuşak (univoltin) verirler. Ergin bireyler Mayıs sonundan Eylül başına kadar uçuşta görülebilir. Akdeniz ikliminin erken ısınması nedeniyle uçuş dönemi P. tithonus'a göre biraz daha erken başlar.

Beslenme ve Yaşam Döngüsü

• Larval Konukçu Bitkileri: Tırtılları kurakçıl Akdeniz iklimine uyumlu sert yapraklı Buğdaygiller (Poaceae) familyası otlarıyla beslenir. Başlıca konukçuları:
  • Brachypodium türleri (özellikle Brachypodium retusum)
  • Festuca türleri (Yumak otları)
  • Poa türleri (Salkım otları)
• Gelişim: Dişiler yumurtalarını tek tek konukçu otların yapraklarına bırakır. Kışı larva (tırtıl) evresinde geçirirler. Baharla birlikte gelişimini hızlandıran tırtıllar, maki tabanındaki otların arasında veya taş altlarında pupa (koza) evresine geçerler.

Dağılım ve Korunma Statüsü

• Küresel Dağılış: Tipik bir Batı Palearktik / Akdeniz yayılışına sahiptir. Kuzey Afrika (Fas, Cezayir, Tunus), Güney Avrupa (Portekiz, İspanya, Fransa'nın Akdeniz kıyıları, İtalya, Balkanlar, Yunanistan) ve Türkiye'yi kapsayan dar ama kararlı bir sahil şeridi popülasyonu vardır.
• Türkiye Dağılışı: Türkiye coğrafyasında Akdeniz iklim etkisinin görüldüğü yerlere lokalize olmuştur. Ege Bölgesi'nin kıyı kesimleri ve iç vadileri ile Akdeniz Bölgesi boyunca (İzmir, Muğla, Antalya, Mersin, Adana hattı) makilik alanlarda yaygın ve lokal olarak kaydedilmiştir. İç Anadolu'nun yüksek ve soğuk karasal steplerinde veya Karadeniz'in aşırı nemli/yağışlı ormanlarında bu türe rastlanmaz.
• IUCN Kırmızı Liste Statüsü: Küresel ve ulusal ölçekte LC (Least Concern - Asgari Endişe) kategorisindedir. Akdeniz kuşağında oldukça sağlıklı popülasyonlara sahiptir. Ancak Akdeniz kıyılarındaki aşırı yapılaşma (turizm tesisleri, yazlıklar), maki alanlarının yangınlar veya tarım alanı açmak amacıyla yok edilmesi yerel kıyı popülasyonlarını baskı altına almaktadır.